W niedzielę 17 maja rozpocznie się jedenasta edycja Międzynarodowego Festiwalu Poezji Silesius – jednej z największych imprez poetyckich w Polsce. Tegoroczna odsłona festiwalu potrwa osiem dni, a punktem kulminacyjnym będzie wręczenie Wrocławskiej Nagrody Poetyckiej Silesius. Tematem przewodnim w tym roku uczyniono „konflikt”, gościem honorowym jest Słowenia.
Wrocławska Nagroda Poetycka Silesius towarzyszy Festiwalowi Silesius od pierwszej edycji. Od czasu pandemii podczas odbywającego się wiosną festiwalu ogłaszano nominacje do Nagrody, a jej finał miał miejsce jesienią. W tym roku silesiusowe rozstrzygnięcia po kilkuletniej przerwie powrócą na festiwal. W sobotę 23 maja dowiemy się, kto otrzyma Silesiusa za najlepszą książkę poetycką i najlepszy debiut ubiegłego roku, wręczona zostanie też Nagroda Ossolineum za Przekład Poetycki. Osoby nagrodzone tym samym dołączą do Konrada Góry – poety i wydawcy, który już w kwietniu ogłoszony został tegorocznym laureatem Wrocławskiej Nagrody Poetyckiej Silesius za całokształt pracy twórczej. Nie sposób wskazać drugą taką datę w roku, kiedy jednego dnia w Polsce uhonorowanych zostanie aż tyle osób tworzących poezję.
Oczywiście Festiwal Silesius stanie się też sceną do rozmów i spotkań z osobami nagrodzonymi i nominowanymi – to one będą głównymi aktorkami i aktorami, a punkty programowe z ich udziałem odbywać się będą w ramach pasma Salonów Silesiusa.
Debaty: o konflikcie, sztucznej inteligencji i antologiach
Motyw konfliktu w poezji rozumieć można wieloaspektowo. Z lekcji szkolnych pamiętamy, że Adam Mickiewicz nie był przesadnym entuzjastą osoby Juliusza Słowackiego, uczucie to zresztą autor Kordiana odwzajemniał. Powstały teksty naukowe na temat politycznych i metafizycznych sporów na linii Czesław Miłosz – Zbigniew Herbert, równie często omawiane są konflikty pokoleniowe. Wreszcie poezja znakomicie odnajduje się w roli recenzenta wydarzeń społecznych, tradycją literatury jest, że to właśnie osoby tworzące wiersze odnoszą się do spraw bieżących, toczą spory w kwestiach fundamentalnych, ale też tych bardziej przyziemnych. Czy tak samo jest w roku 2026? Czy konflikt wciąż stanowi paliwo zasilające poetycką maszynerię? Odpowiedzi na te pytania będą szukane podczas festiwalowych wydarzeń, a o podsumowanie pokuszą się osoby biorące udział w debacie zaplanowanej na ostatni dzień festiwalu.
Mniej wątpliwości zdaje się budzić kwestia sztucznej inteligencji. Ta obecna jest w różnych sferach naszego życia, także w literaturze. O tym, jak AI wpływa na przestrzeń poetycką dyskutować będą badaczki i badacze zaproszeni przez redakcję „Dziennika Literackiego”. Rozmawiać będziemy też o antologiach poetyckich – których w ostatnich latach pojawiło się całkiem sporo.
Czytania, bardzo dużo czytań, ale też premiery
Czytaniami poezji 11 edycja Festiwalu Silesius stoi – o takie wnioski można pokusić się, zerkając do tegorocznego programu. Czytaniem festiwal zostanie otwarty (w Wilii Karpowiczów na wrocławskich Krzykach zaprezentują się osoby autorskie związane z zinem Grupy 606) i zamknięty (w ramach Jazdy poetyckiej poezję współczesną zinterpretują aktorzy – Konrad Imiela i Mariusz Kiljan), a klamra ta obejmie też takie wydarzenia jak czytanie najnowszych wierszy przez Marcina Świetlickiego (z tomu Wypisy), głośne czytanie poezji zmarłej w roku ubiegłym poetki Urszuli Kozioł, czytania realizowane wspólnie z Akademią Muzyczną im. Karola Lipińskiego we Wrocławiu (to projekt Poetica Electronica), wreszcie performatywne czytanie fragmentów dramatu Serhija Żadana (to wydarzenie towarzyszy uhonorowaniu poety tytułem doktora honoris causa przez Uniwersytet Wrocławski). Posłuchać wierszy będzie można też w ramach 36. edycji Turnieju jednego wiersza im. Rafała Wojaczka, z kolei goście i gościnie zagraniczni sprawią, że wybrzmi poezja białoruska, kubańska, słoweńska, a także ujgurska.
Festiwalowi Silesius tradycyjnie też towarzyszą premiery książek poetyckich. We Wrocławiu w maju jako poeta zadebiutuje kojarzony z prozą Jul Łyskawa, o nowej książce porozmawiamy z Joanną Bociąg, z tomami wracają starzy mistrzowie – Marcin Baran i Marcin Świetlicki. Zaprezentowane zostanie też tłumaczenie poezji brazylijskiego giganta Ferreiry Gullara oraz zbiór wszystkich wierszy Konrada Góry.
Silesius bardzo międzynarodowy
Gościem honorowym tegorocznej edycji będzie Słowenia, a wrocławska publiczność posłucha rozmów i czytań z udziałem trzech poetek: Anji Zag Golob, Niny Dragičević oraz Any Pepelnik. To wydarzenie odbędzie się w Muzeum Pana Tadeusza w festiwalowy piątek. Zaproszenie autorek do stolicy Dolnego Śląska było możliwe dzięki współpracy w ramach Sieci Miast Kreatywnych UNESCO, do których Wrocław i Lublana należą jako Miasta Literatury. Z kolei członkostwo Wrocławia w Międzynarodowej Sieci Miast Schronienia ICORN zaowocowało możliwością uczestnictwa w festiwalu poetów i poetek z Białorusi – Andreja Chadanowicza i Uładzimira Niaklajeu, Kuby – Zulemy Gutiérrez i Javiera L. Mory oraz Ujgurki Rabigül Erkmen (mniejszość turecka w Chinach). Dzięki partnerstwu z Centrum Współpracy Polsko-Ukraińskiej Uniwersytetu Wrocławskiego, organizującym w trakcie Festiwalu Silesius konferencję „Przyszłość już tu jest. Polska – Ukraina – Europa: nowy paradygmat”, festiwalowa publiczność spotka się z Serhijem Żadanem, obecnie najgłośniejszym pisarzem ukraińskim. Akcenty międzynarodowe uzupełniają punkty festiwalowe dotyczące przekładów – wspomniane debaty czy wręczenie Nagrody Ossolineum za przekład poetycki.
Tradycyjnie już Międzynarodowemu Festiwalowi Poezji Silesius towarzyszy pasmo warsztatowe i edukacyjne – lekcje poetyckie we wrocławskich liceach i szkołach podstawowych, warsztaty z przekładu czy pisania poezji.
Program oraz szczegóły dotyczące poszczególnych wydarzeń znaleźć można na stronie: https://silesius.wroclaw.pl/festiwal/
Organizatorem Festiwalu jest Wrocławski Dom Literatury.
Dofinansowano ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury.
Partnerzy: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Lublana Miasto Literatury UNESCO, Księgarnia Tajne Komplety, Księgarnia Hiszpańska Elite, Wydawnictwo Ossolineum, Wydawnictwo Warstwy, Wydawnictwo WBPiCAK w Poznaniu, „Dziennik Literacki”, Stowarzyszenie Pisarzy Polskich Oddział Wrocław, Koło Artystyczno-Naukowe Nowych Mediów w Akademii Muzycznej im. Karola Lipińskiego we Wrocławiu, Akademia Muzyczna im. Karola Lipińskiego we Wrocławiu, Centrum Współpracy Polsko-Ukraińskiej Uniwersytetu Wrocławskiego, Teatr Polski we Wrocławiu, Fundacja Olgi Tokarczuk, Kino Nowe Horyzonty, Dolnośląskie Centrum Filmowe, Wrocławski Instytut Kultury.
Patroni medialni: Polskie Radio Program III, Polskie Radio Program II, Radio Wrocław, Radio RAM, Radio Wrocław Kultura, „Polityka” „Gazeta Wyborcza”, „Czas Literatury”, „Twórczość”, „Książki. Magazyn do czytania”, booklips.pl.
Autorem identyfikacji graficznej Międzynarodowego Festiwalu Poezji Silesius jest Jakub Zasada.